Χωρίς ταυτότητα, δίχως επαφή με τη ζωή της πόλης,
οι πολιτιστικοί χώροι του Δήμου Aθηναίων απλώς υπάρχουν
- Ρεπορτάζ: Μαργαριτα Πουρναρα – Δημητρης Pηγοπουλος, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 28 Nοεμβρίου 2010
Στο Γκάζι, η οδός Περσεφόνης είναι ένα νοητό σύνορο. Από τη μια, οι γεμάτες κόσμο νεοταβέρνες. Από την άλλη, οι έρημοι χώροι πολιτιστικών δράσεων της Τεχνόπολης. Στη νεότευκτη Δημοτική Πινακοθήκη της οδού Μυλέρου συμβαίνει ακριβώς το ίδιο. Τα διπλανά καφενεία πάλλονται από ζωή, αλλά μέσα στις αίθουσές της οι επισκέπτες είναι ελάχιστοι. Στο πολιτιστικό κέντρο «Μελίνα», η αντίθεση είναι εντονότερη.
Στον πεζόδρομο του Θησείου γίνεται το αδιαχώρητο και στο εσωτερικό του κέντρου, η απόλυτη νέκρα. Η ερώτηση είναι αυτονόητη: Γιατί ο Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Αθηναίων -με 22 εκατομμύρια ευρώ ετήσιο προϋπολογισμό- δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να κάνει τους χώρους γνωστούς και σταθερά δημοφιλείς στο ευρύ κοινό; Παρά το ότι οι περισσότεροι βρίσκονται σε στρατηγικά σημεία της πόλης, σε ψυχαγωγικές ζώνες, παραμένουν αποκομμένοι, απελπιστικά αφανείς.
Αν η έλλειψη των επισκεπτών χαρακτηρίζει τους πλέον αναγνωρίσιμους από τους χώρους, φανταστείτε τι συμβαίνει στους λιγότερο γνωστούς, όπως η Δημοτική Βιβλιοθήκη (ναι, υπάρχει!) και ο πολυχώρος «Αννα και Μαρία Καλουτά». Η «Κ» ανοίγει αυτήν την Κυριακή τον φάκελο του ΠΟΔΑ, που θυμίζει γίγαντα ο οποίος παραμένει κοιμισμένος και τα μέλη του έχουν πάθει αγκύλωση από την πολυετή ακινησία.
Κυριακή 28 Νοεμβρίου 2010
Δήμος Αθηναίων: Ξέπνοος πολιτισμός 22 εκατ. ευρώ
Δημοτική Πινακοθήκη της Αθήνας: Πολλά έργα τέχνης, κανείς επισκέπτης
- Μαργαριτα Πουρναρα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 28 Nοεμβρίου 2010
Το πείραμα είχε ενδιαφέρον. Κατά παρέκκλιση της νοοτροπίας που ωθεί τους περισσότερους Ελληνες να αφιερώνουν το κυριακάτικο μεσημέρι αποκλειστικά στην έξοδο για φαγητό, έκανα μια μικρή περιήγηση στη νεότευκτη Δημοτική Πινακοθήκη της Αθήνας, στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» στο Θησείο και στο Κέντρο Τεχνών του Πάρκου Ελευθερίας. Μαζί με το Πνευματικό Κέντρο της Οδού Ακαδημίας είναι οι τέσσερις χώροι που φιλοξενούν τον κύριο όγκο των εικαστικών δράσεων του Δήμου της Αθήνας. Η Τεχνόπολη έχει τη δική της αυθύπαρκτη υπόσταση.
Ξεκίνησα από τα βασικά. Μπήκα στη διαδικτυακή πύλη City of Athens, όπου βρήκα τις διευθύνσεις και διαπίστωσα ότι όλα έκλειναν μόλις στη 1 μ.μ. Δεν υπήρχε καμιά ενημέρωση για τις περιοδικές εκθέσεις, αλλά περίσσευαν τα ιστορικά στοιχεία για τα κτίρια.
Δημοτική Πινακοθήκη. Με λίγο χρόνο στη διάθεσή μου, κατευθύνθηκα στην οδό Μυλέρου του Μεταξουργείου, για να δω τη νέα Πινακοθήκη. Προσπέρασα αρκετούς τοξικομανείς, που έχουν κάνει στέκι τους την πλατεία Κουμουνδούρου, απέστρεψα το βλέμμα από τα ρυπαρά πεζοδρόμια που είχαν υπολείμματα φαγητών, αγνόησα ζητιάνους που ζητούσαν πιεστικά ελεημοσύνη και έφτασα στον προορισμό μου: ένα καλαίσθητο οικοδόμημα με καθαρό και φροντισμένο περιβάλλοντα χώρο. Στην πόρτα με υποδέχθηκε ένας καλοσυνάτος φύλακας, που μου εξήγησε –αν και δεν ήταν δουλειά του– ότι τα δύο κτίρια με επιλογές από τις πλούσιες συλλογές έργων του δήμου μόλις παραδόθηκαν στο ευρύ κοινό. Επίσης με πληροφόρησε ότι το ωράριο είχε αλλάξει και ότι όλοι οι δημοτικοί χώροι κλείνουν την Κυριακή στις 2 μ.μ. Περνώντας το κατώφλι βρέθηκα μπροστά σε άλλη μια ευχάριστη έκπληξη: ευπρόσωποι και φιλόξενοι χώροι με έργα ζωγραφικής από τους διαπρεπέστερους Ελληνες ζωγράφους, από τη Σχολή του Μονάχου έως σήμερα. Δυστυχώς, εκτός από εμένα μόνο άλλοι τρεις επισκέπτες προχωρημένης ηλικίας ήθελαν να ευφρανθούν από την τέχνη, ενώ δεν υπήρχε κανένας υπάλληλος να μας πει δυο λόγια για την έκθεση ή την καινούργια πινακοθήκη. Ακριβώς έξω από το κτίριο, τα καφέ και τα ταβερνεία έσφυζαν από νεολαία που τσιμπολογούσε μεζέδες και τιτίβιζε. Η αντίθεση ήταν τεράστια.
Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα». Συνέχισα τη βόλτα στο Κέντρο Μελίνα. Παρέκαμψα το κυριακάτικο παζάρι που εκτείνεται από το Μοναστηράκι ώς το Θησείο με τα χαλιά και τα παλιά αντικείμενα, ψάχνοντας απεγνωσμένα θέση στάθμευσης. Λίγα μέτρα από την είσοδο του Πνευματικού Κέντρου είχε παρκάρει η κινητή καντίνα «Ο Αρχοντας» και η τσίκνα έφτανε μέχρι το παλαιό πιλοποιείο. Ο φύλακας με ενημέρωσε βαριεστημένα ότι στο ισόγειο είναι η συλλογή Χαρίδημου της οικογένειας των καραγκιοζοπαικτών και στον πρώτο όροφο είναι μια έκθεση αφιερωμένη στην Παλιά Αθήνα με ομοιώματα καταστημάτων (κουρείο, μπακάλικο κ.ά.). Στο εσωτερικό του «Μελίνα» ήταν η απόλυτη νέκρα και ήμουν η μοναδική επισκέπτρια.
Κέντρο Τεχνών του Πάρκου Ελευθερίας. Από το κέντρο της Αθήνας, ανηφόρισα στο Πάρκο Ελευθερίας. Το εστιατόριο-καφέ είχε σχετική κίνηση, αλλά το Κέντρο Τεχνών που φιλοξενεί την έκθεση του καλλιτέχνη Αχμάντ Μουάλα ήταν άδειο, εκτός από μια οικογένεια Σύρων που ανήκουν στην παροικία και έσπευσαν να δουν την έκθεση του συμπατριώτη τους.
Η αυτοψία στους τρεις χώρους γεννάει πολλά σκέψεις. Το οφθαλμοφανές συμπέρασμα είναι ότι δείχνουν αποκομμένοι από τη ζωή της πόλης, με ελάχιστο αριθμό επισκεπτών, παρ’ ότι δίπλα τους υπάρχουν καφέ, εστιατόρια ακόμα και παζάρια. Είναι σαφές ότι απουσιάζει η επικοινωνιακή στρατηγική, που θα έκανε πιο γνωστούς τους χώρους, αλλά και η εκθεσιακή πολιτική που θα τους έδινε στίγμα και μακροπρόθεσμα θα τους μετέτρεπε σε σταθερά σημεία αναφοράς για το αθηναϊκό κοινό. Το χειρότερο, όμως, είναι ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η σοβαρή υποβάθμιση του κέντρου της Αθήνας συμπαρασύρει και όποιες ελπίδες θα είχε ένας χώρος σαν τη νέα Πινακοθήκη να προσελκύσει μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών.
Το ωράριό τους τις Κυριακές –κλείνουν στις 2 μ.μ.– είναι αναντίστοιχο με εκείνο των περισσοτέρων Αθηναίων που αποκλείεται να ξυπνήσουν στις 9 το πρωί και να τρέξουν να δουν εκθέσεις. Η ιστοσελίδα του Δήμου της Αθήνας, ενώ έχει γίνει πολύ καλύτερη από το παρελθόν, πάσχει σε ορισμένα καίρια σημεία, όπως η ενημέρωση. Κοντολογίς, χρειάζονται γενναίες αλλαγές ώστε αυτοί οι χώροι να διεκδικήσουν ένα καλύτερο και πιο δημοφιλές μέλλον.
Αγγελος Μοσχονάς: Υπάρχει εικαστική επιτροπή;
Ο καθ’ ύλην αρμόδιος αντιδήμαρχος Αγγελος Μοσχονάς, πρόεδρος του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου Αθηναίων, μας πληροφόρησε ότι στον τομέα του εργάζονται 230 άτομα, διαφόρων ειδικοτήτων, και ότι ο ετήσιος προϋπολογισμός για τα πολιτιστικά ανέρχεται σε 22 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Οταν τον ενημερώσαμε ότι από το 2006 δεν έχει συνεδριάσει η εικαστική επιτροπή του δήμου, αποκαλύφθηκε ότι δεν ήξερε καν ότι υπάρχει... Μας είπε μάλιστα ότι οι επιλογές των εκθέσεων γίνονται κατόπιν αιτημάτων που δέχεται ο δήμος από τους ενδιαφερόμενους και σε κάποιες περιπτώσεις γίνονται προσπάθειες να εξασφαλιστούν αφιερώματα από το εξωτερικό. Ετσι εξηγείται ότι δεν υπάρχει πολιτική, συνάφεια και στίγμα στους εκθεσιακούς χώρους του δήμου.
Στο κρίσιμο ζήτημα των ναρκομανών και όχι μόνο, που αποτρέπουν τον κόσμο να επισκεφθεί την Πινακοθήκη, μας απάντησε ότι «κάτα κύριο λόγο είναι ξένοι» (sic), και μας προέτρεψε να ρωτήσουμε τη νέα δημοτική αρχή με τη φράση: «Αλλη άποψη έχει ο κ. Καμίνης για το θέμα των ξένων και άλλη εγώ».
Νέλλη Κυριαζή: Αρκεί μόνο η προβολή...
Η διευθύντρια της Δημοτικής Πινακοθήκης, Νέλλη Κυριαζή, έχει ετοιμάσει το εκθεσιακό πρόγραμμα της Πινακοθήκης, αλλά δεν φαίνεται να την προβληματίζει η απουσία του κοινού και τα γνωστά θέματα της ευρύτερης περιοχής της πλατείας Κουμουνδούρου: «Πιστεύω ότι, αν είχαμε πιο σωστή προβολή, ο κόσμος θα ερχόταν και θα εκτιμούσε την προσπάθεια που κάνουμε», δηλώνει στην «Κ». Οσο για τους τοξικομανείς: «Αλλού είναι χειρότερα».
Στην ερώτησή μας αν έχει σκεφτεί ορισμένες πρωτοβουλίες που θα έφεραν τους νέους από τα γειτονικά καφέ μέσα στην Πινακοθήκη, φαίνεται σαν να μην το έχει σκεφτεί καν· μας απαντά ότι αρκεί η προβολή.
Είναι φανερό ότι κυριαρχεί η νοοτροπία πως ο θεατής πάει από μόνος του στο μουσείο, ενώ οι όροι έχουν αντιστραφεί εδώ και καιρό: οι πολιτιστικοί χώροι πρέπει να βρουν τις ιδέες, τα καλώς νοούμενα τεχνάσματα, για να τους «μαγνητίσουν».
Τεχνόπολις: Εντεκα χρόνια μετά, παραμένει χωρίς ταυτότητα
Η «Τεχνόπολις» (Πειραιώς 100) είναι αυτόνομος οργανισμός, με αποτέλεσμα να συμβαίνει το φαινομενικά παράδοξο: ύστερα από διεθνή διαγωνισμό, ο Πολιτισμικός Οργανισμός του Δήμου Αθηναίων (ΠΟΔΑ) καταβάλλει στην «Τεχνόπολις Δήμου Αθηναίων Α.Ε.» 1.200.000 ευρώ ετησίως για να μπορεί να χρησιμοποιεί τους χώρους του συγκροτήματος. Ο δήμος, δηλαδή, εκταμιεύει 1.200.000 ευρώ και τα δίνει σε μία ουσιαστικά θυγατρική του εταιρεία.
Ο πρόεδρός της, ο κ. Φώτης Ιγνατίου, δεν βλέπει καμία παραδοξότητα και μας λέει πως «η Τεχνόπολη είναι απολύτως αυτοχρηματοδοτούμενη». Αυτοχρηματοδοτούμενη με δύο βασικούς τρόπους: βάζοντας ζεστό, «έτοιμο» δημοτικό χρήμα στα ταμεία της και επινοικιάζοντας τους χώρους της σε ιδιώτες που θέλουν να διοργανώσουν εκδηλώσεις (φεστιβάλ, συναυλίες, εταιρικές παρουσιάσεις, κ.ά.). Τμήμα του δημοτικού ενοικίου κάλυψε και το χρέος των 880 χιλιάδων ευρώ που κληρονόμησε από τις προηγούμενες διοικήσεις (κατά σειρά των κ. Παπαθανασίου, Λουκάκου, Μυτιληναίου). Πάντως, το 1.200.000 ευρώ εισπράττεται από το 2005.
Εντεκα χρόνια μετά την έναρξη της λειτουργίας της η Τεχνόπολη μοιάζει να μην έχει αποκτήσει ταυτότητα. Διαφωνεί ο κ. Ιγνατίου. «Τα έσοδα αυτά επανατοποθετούνται σε κοινωνικές εκδηλώσεις», υπογραμμίζει ο κ. Ιγνατίου. «Για παράδειγμα στους χώρους μας φιλοξενούμε κάθε χρόνο εκθέσεις του ΚΕΘΕΑ, την ετήσια έκθεση του Εικαστικού Επιμελητηρίου, μπαζάρ, κ.ά.)». Και υπενθυμίζει ότι «το 40% των εκδηλώσεων στην Τεχνόπολη είναι χωρίς εισιτήριο». Στις αιτιάσεις περί έλλειψης ταυτότητας ο πρόεδρος της Τεχνόπολης επίσης έχει άλλη άποψη. «Είμαστε πολυχώρος με υποστήριξη στους νέους και στα εικαστικά. Προσφέρουμε βήμα και στους νέους και στους εικαστικούς, επειδή αναγνωρίζουμε την έλλειψη υποδομών στήριξης», αντιπαρέρχεται.
Εκεί που θα μπορούσε σήμερα να δοθεί βάρος είναι στην αύξηση των σταθερών σημείων ενδιαφέροντος μέσα στην Τεχνόπολη. Ενώ είναι ανοιχτή σε καθημερινή βάση κι αυτό είναι σημαντική πρόοδος σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν (λειτουργεί ένα μικρό αναψυκτήριο από τις 7 το απόγευμα μέχρι τα μεσάνυχτα και η παιδική χαρά), τις ημέρες που δεν φιλοξενείται κάποιο φεστιβάλ ή έκθεση υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Σε αυτή την κατεύθυνση λειτούργησε το Μουσείο Μαρία Κάλλας, το οποίο σήμερα είναι κλειστό εξαιτίας της ανακαίνισής του και της επέκτασής του σε μεγαλύτερο χώρο. Ο πρώτος όροφος έχει ολοκληρωθεί, αλλά η αποπεράτωσή του έχει κολλήσει στην έωλη, προς το παρόν, συμφωνία με τον συλλέκτη Νίκο Χαραλαμπόπουλο. «Μπορεί να ξαναλειτουργήσει μέχρι το τέλος της χρονιάς», υπόσχεται ο κ. Ιγνατίου. Εναλλακτικό σημείο ενδιαφέροντος μία έκθεση για τον Ελαιώνα στον Πύργο του συγκροτήματος.
Πολυχώρος «Αννα και Μαρία Καλουτά» : Δωρεάν παραστάσεις στον Αγιο Σώστη
Σε ένα μάλλον άχαρο κτίριο (Τιμοκρέοντος 6Α, Αγιος Σώστης) ανακαλύψαμε μία από τις μεγαλύτερες αίθουσες για θέατρο και μουσική σε ολόκληρο το Λεκανοπέδιο, χωρητικότητας 577 ατόμων. Σήμερα, ο πολυχώρος «Αννα και Μαρία Καλουτά» φιλοξενεί συναυλίες, θεατρικές και μουσικοχορευτικές παραστάσεις που οι δημότες μπορούν να παρακολουθούν δωρεάν.
Τι είδους εκδηλώσεις είναι αυτές; Πάρτε μια γεύση από το πρόγραμμα του Νοεμβρίου. Στις 2 του μηνός, η πολιτιστική ομάδα «Καστελλόριζο» και ο σύλλογος «Ειρήνη Κορυδαλλού» παρουσίασαν την παλιά Αθηνά, δύο μέρες μετά βραδιά με οπερέτες και καντσονέτες με τη Μάρα Θρασυβουλίδου και τον Γιώργο Νιάρχο, στις 9 Νοεμβρίου παραδοσιακή μουσική και τραγούδια από τη Θράκη έως τα παράλια της Μικράς Ασίας, στις 23 παραδοσιακοί χοροί από το Ιδρυμα Ζήση, στις 25 θεατρικά δρώμενα «Η βεζυροπούλα και οι μνηστήρες» με τις γυναικείες φιγούρες του Καραγκιόζη από τη Γυναικεία Ομάδα Αυτοάμυνας, Ψ-Πόλις και τη Γεν. Γραμματεία Ισότητας. Κάθε Δευτέρα βρίσκουν στέγη τα Μουσικά Σύνολα του δήμου.
Πώς προκύπτει το πρόγραμμα; Κάνετε μία αίτηση στο τμήμα οργάνωσης και συντονισμού πολιτιστικών εκδηλώσεων του δήμου. Το απαρτίζουν επτά δημοτικοί υπάλληλοι χωρίς άμεση σχέση με τα καλλιτεχνικά, απλοί υπάλληλοι. Μαζί με τον πρόεδρο του ΠΟΔΑ, Αγγελο Μοσχονά, αποδελτιώνουν όλα τα αιτήματα και φτιάχνουν το πρόγραμμα για τον επόμενο μήνα. Στη συνέχεια το πρόγραμμα εισάγεται στο Διοικητικό Συμβούλιο του Πολιτισμικού Οργανισμού προς έγκριση.
Κ. Βαρώτσος: Ο δήμος θέλει επανίδρυση
Ο γνωστός γλύπτης και καθηγητής του ΑΠΘ Κώστας Βαρώτσος, που παλαιότερα χρημάτισε μέλος στο Δ.Σ. του Πολιτιστικού Οργανισμού και στην εικαστική επιτροπή του δήμου, πιστεύει ότι οι πολιτιστικοί χώροι του Δήμου Αθηναίων χρειάζονται ριζικές αλλαγές: «Υπάρχουν αγκυλώσεις, δυσκινησία, γραφειοκρατία, έλλειψη ενδιαφέροντος από πολλούς υπαλλήλους και τους υπεύθυνους. Θα συμβούλευα τον νέο δήμαρχο της Αθήνας να επιλέξει επικεφαλής που να έχουν γνώση, όπως ήταν παλαιότερα ο Σταύρος Ξαρχάκος για τον Εβερτ, να είναι αποφασιστικοί και να καταφέρουν να εμπνεύσουν τους υφιστάμενους. Αλλιώς δεν γίνεται δουλειά. Ο δήμος θέλει επανίδρυση» λέει στην «Καθημερινή».